Özel boyutlar 420×60 px

Tüm dünya gelişmekteyken sporun bu gelişmeye katılmamasını beklemek mantıklı olmazdı. Hemen hemen tüm spor dalları teknolojiyi en yakından takip ederek şampiyonluk yarışında avantaj elde etmek için çalışıyor. Sporda kullanılan teknolojilerin başında da (GPS) Global Positioning System geliyor. Normalde GPS ismini araçların konumunun saptanması için kullanılan sistemlerde duymuş olabilirsiniz. Ama bu sistem sporda konumdan ziyade sporcunun anlık verilerinin kaydedilip eş zamanlı olarak istatistik antrenörünün verileri gözlemleyebilmesine olanak sağlayan bir sistem.

GPS sistemleri; basketbol, futbol, voleybol gibi hareketli takım sporlarında çoğunlukla bir yeleğe yerleştirilen ve omuz bıçaklarının arasına yerleştirilmiş şekilde bulunan bir sensör şeklinde kullanılır.

EPTS (Electronic Performance and Tracking System) cihazlarının kullanımıyla takımlar, oyuncuların birçok hareketini gözlemleyebilir:

  • Toplam katedilen mesafe
  • Ortalama koşu hızı
  • Toplam koşu mesafesi (yüksek tempo)
  • Toplam koşu mesafesi (tam hız koşusu)
  • Ortalama hızlanma süresi
  • Ortalama yavaşlama süresi
  • Kalp atış hızı (sporcunun çalışma oranını belirlemek için)
  • Sahada konumlandırma
  • Yüksek yoğunluklu oyun zamanı
  • Düşük yoğunluklu oyun zamanı
  • Sporcunun yükü (bir sporcunun vücuduna olan talep)
  • G-Force / darbe verileri (rugby gibi darbeli sporlar için)

Bu ‘giyilebilir’ cihazların kullanım alanlarından biri de yaralanmaların önlenmesidir. Bir oyuncunun sprintlerini ve kapsanan mesafeyi takip eden istatistik antrenörü, bu oyuncunun bir sonraki maçına uygun olup olmadığını veya dinlenmekten yararlanıp yararlanamayacağını belirleyebilir. İSportAnalysis’ten Taylor’a (2017) göre, araştırmalar sporcuların sezon ortalamasından daha yüksek bir hızda antrenman yaptığında daha fazla yaralanma meydana gelme eğiliminde olduğunu göstermiştir. Yeterli toparlanma olmadan antrenman ve oyun yoğunluğundaki artış, yaralanma oranının artmasına neden olabilir. Antrenörler artık elde edilen GPS ölçümlerinden bu kalıpları izleyerek oyuncuların yaralanmalarını tahmin edebilir ve önleyebilir ve oyuncularının fazla antrenman yapıp yapmadığını, dinlenmeye ihtiyaçları olup olmadığını veya en iyi durumda olup olmadıklarını bilerek doğru kararları verebilir.

Profesyonel kulüplere ve sporculara cihazlar ve hizmetler sunan çeşitli GPS teknolojisi sağlayıcıları vardır. Teknoloji sağlayıcılarından biri, teknolojisini GPEXE markası altında satan ve AC Milan veya AS Monaco gibi kulüplerle çalışan Exelio’dur. Pazardaki güçleri, rakiplerinin çoğundan çok daha yüksek frekanslı cihazlar olan 20 Hz cihaz frekansı ile açıklanabilir. Bu yüksek frekanslı GPEXE ile bir oyuncunun hız ve yöndeki değişikliklerini izlerken daha yüksek bir bilgi doğruluğu elde eder, birçok sağlayıcı daha düşük frekanslarla bunu yapmakta zorlanır. Bununla birlikte, GPS Spor teknolojisi endüstrisinde profesyonel spor kulüpleri ile ortaklık yapan birçok önemli marka vardır:

Catapult

Ortaklar: Bayern Munich FC, Paris Saint Germain FC, Wales Rugby ve NFL’s Steelers.

PlayerTek

Ortaklar: Liverpool FC, Celtic FC, Wigan Athletic FC ve Malmo FF.

StatSport

Ortaklar: Tottenham Hotspurs FC, Portugal FA, Manchester City ve West Ham United.

GPSports

Ortaklar: Real Madrid FC, Chelsea FC, Atletico Madrid ve Spain FA.

GPEXE

Ortaklar: AC Milan, Inter Milan, Sampdoria ve AS Monaco.

Tarihsel olarak, bu teknolojiyi edinmek, profesyonel seviyelerde bile çoğu ekip için maliyetliydi. Bununla birlikte, teknoloji ilerledikçe bu cihazlar, daha fazla takımın antrenman ve oyuncu gelişimi için benimsemesine olanak tanıyan daha bütçe dostu hale geliyor. Bazı alt lig kulüpleri, ürünlerini iyileştirmek için araştırma ve geliştirme için toplanan verilerin ücretsiz kullanımı karşılığında sağlayıcılardan teknolojiyi ücretsiz bile elde edebiliyor.

Dünyadaki profesyonel spor kulüplerinin çoğunun kullandığı bu teknolojinin kullanımı geçtiğimiz günlerde ülkemizdeki bir takımda daha kullanılmaya başladı. Bir süredir futbol için hâlihazırda kullanılan teknoloji voleybolda da uygulamaya geçti. Türkiye ve dünya voleybolunda ilklere imza atan VakıfBank Spor Kulübü, yine bir ilki gerçekleştirdi. Sarı-siyahlar, dünyanın en büyük spor kulüpleri tarafından kullanılan GPS Oyuncu Performans İzleme Teknolojisini kurdu.

 “VakıfBank olarak her türlü yeniliğe açığız.”

VakıfBank Baş Koçu Giovanni Guidetti, “VakıfBank olarak her zaman dört gözle bekliyoruz. Ne kazandığımıza bakmak yerine, nasıl daha fazla geliştirebileceğimize odaklanıyoruz. Bizi bir adım öteye taşıyabilecek, küçük de olsa pozitif katkı sağlayabilecek her türlü yeniliğe açığız ve bu yeni çalışmaları hayata geçirmekten heyecan duyuyoruz. Bu nedenle antrenman sistemimizde GPS teknolojisini kullanan dünyadaki ilk voleybol takımı olmaktan mutluluk duyuyorum. Elde ettiğimiz bilgi ve veriler, antrenman metodolojisi açısından çalışmalarımıza yüksek katma değer yaratmaktadır. Ne yaptığımız ve neden yaptığımız hakkında oldukça eğitici veriler elde ederiz. Bu teknoloji hem oyuncularımızı hem de teknik ekibimizi büyülüyor. Böylelikle çalışma derecemizi bir üst seviyeye çıkarıyoruz. ”

Farklı spor dallarında sporcuların ihtiyaçlarının farklı olmasından dolayı GPS cihazlarının kullanım şekli de değişiklik gösterebiliyor. Bu değişikliklerden birini de yüzme sporunda görüyoruz.

Koçlar, sporculara rehberlik etmek ve antrenman yapmak için IOLITE gibi giyilebilir ürünler kullanır. Yüzücü başlığının arkasına takılan ve gözlüklerin köşesine küçük LED ışıklarla takılan bu gözlük, yüzücülerin durumu hakkında geri bildirim alırken bakmayı veya dikkati dağılmadan yüzmeye devam edebilmesi için müdahaleci olmayacak şekilde tasarlanmıştır. Gerçek zamanlı LED sinyal göstergeleri, yüzücülere yüzerken yüksek hassasiyetli gerçek zamanlı geri bildirim göndererek rehberlik sağlar. Yüzücüler, rotadan sapıp çıkmadıklarını veya herhangi bir aşamada istenen hızda yüzmediklerini gerçek zamanlı olarak bilebilirler. Daha sonra performanslarını buna göre ayarlayabilirler.

Daha sonra, LED ışıklar yüzücüleri hızlandırabilir ve hatta son esnemede bir patlamayla yüzebilmeleri için onlara ipucu verebilir. Yüzücülerin yüzme sırasında elde edilen mesafe, yön, hız, kadans ve daha fazlası gibi verileri analiz edebilir.

Bununla birlikte, hiçbir modern izleme cihazının %100 doğru ve güvenilir olduğu kanıtlanmamıştır. Günümüzde GPS doğruluğunun sınırlamaları nedeniyle, yakalanan veriler çoğu kez gerçeklerden ziyade gösterge niteliğinde olabilir. Teknolojideki gelişmeler, önümüzdeki yıllarda bu cihazlarda ve güvenilirliklerinde bir gelişme gösterecektir. Yalnızca pil ömrünü uzatarak veya giyilebilir ekipmanın boyutunu azaltarak değil, aynı zamanda sensörler ve veri yakalama teknolojilerindeki gelişmeler sporda GPS teknolojisinin geleceğini yönlendirecek.

Hazırlayan: Vefa Lisesi 152.dönem Berrin Er

Leave a Reply